Ο Προμηθέας λέει παράταιρα το χρησμό ότι θα πέσει ο Δίας. Ότι απόγονος της βασανισμένης Ηούς θα τον ρίξει απ' το θρόνο. Και βγήκανε "της γης οι κολασμένοι" και πολλοί σκηνοθέτες και είπανε ότι ο Προμηθέας μιλάει για την πάλη ενάντια στην καταπίεση του κράτους και μουμπλε μουμπλε. Αν είναι ποτέ δυνατόν, εξ ου και το παράταιρο, να πει ο στρατευμένος Αισχύλος, ο πολεμιστής της μάχης του Μαραθώνα, ότι "εμπρός σύντροφοι, να καταλύσουμε τα δεσμά που μας κρατάνε αλλοτριωμένους στην εργασία του μεγάλου κεφαλαίου και των ιμπεριαλιστών. Θα υπερασπιστούμε την υπεραξία μας, και παρακαλούμε τη συντρόφισσα Λιάνα Κανέλλη να πάρει το λόγο και την τσιγαρούκλα απ' τη μούρη μας."
Καταρχήν, ο Προμηθέας ήταν μέρος τριλογίας τα υπόλοιπα μέρη της οποίας δεν γνωρίζουμε. Τα άλλα θα τα σκεφθείτε μόνοι σας.
Να πω εδώ ότι βεβαίως ο Προμηθέας, ο λόγος του, είναι δομημένος σχεδόν ως λόγος δικανικός, και βεβαίως θυμίζει απολογία στο δικαστήριο και τη δίκη του Ιησού. Από δραματουργική άποψη, ο πολυδιαβασμένος Παύλος, μάλλον ήξερε πού στήριξε τις γραφές του. Έχει υπεράσπιση, απολογία, τον πρότερο έντιμο βίο του ("εγώ έμαθα στους ανθρώπους να σπέρνουν, να πολεμούν τις αρρώστιες κλ.π.), εισαγγελέα, "συγγενείς" ("κάνε κάτι να σωθείς") κ.ο.κ. Οι Τιτάνες ήτανε damaged good, έτσι που μονίμως παράκουγαν, όμως ο άνθρωπος στον Αισχύλο εγκαινιάζει μια παράδοση θριάμβου. Δεν είναι ο ηττημένος, βασανισμένος, με συναίσθηση της ψυχικής διαταραχής του άνρθωπος, αλλά το κέντρο του σύμπαντος, ο εκλεκτός της δημιουργίας για τον οποίο -την εύνοιά του και την ευημερία του- "σφάζονται" θεοί και ημίθεοι. Το σύμπαν γυρνάει γύρω από τον άνθρωπο: έχει -μέσω του Προμηθέα- τα μέσα να πολεμά αρρώστιες, να διαβάζει, να νικάει τα θηρία. Είναι ο άνθρωπος των νικηφόρων πολέμων, της ευταξίας και της ευημερίας, που στοχάζεται τη θέση του στον κόσμο και την βρίσκει μάλλον καλή, παρά τα εμπόδια. Κάνει μια καταμέτρηση των δυνάμεών του στον προμηθέα, και ζυγίζει τα υπέρ και τα κατά απέναντι στην τάξη των θεών. Ο κόσμος της ευημερίας και του μέλλοντος, έχει τον Δία ως εγγυητή. Και τον Διόνυσο να καταλύει την τάξη στο ετήσιο πανηγύρι του.
Στο θέατρο, η αναπαράσταση, είναι μια ρηξικέλευθη πράξη: πώς θα μπορούσε να μην είναι, αφού δεν αναπαράγει απλά τον κανόνα, αλλά καλεί τους παριστάμενους να ξαναζήσουν την πρώτη αιτία της; Έτσι ανανεώνεται η κοινωνική συνθήκη της πόλης της Αθήνας. Όχι στην αιμομιξία, όχι στην παιδοκτονία, όχι στην πατροκτονία, όχι στον καθορισμό της γραμμής διαδοχής και κληρονομιάς από τις γυναίκες, όχι στη μητροκτονία (τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου...), όλα με εικόνες μιας εποχής τόσο παλιάς που το μυαλό του ανθρώπου δεν συλλαμβάνει, και απλά την ταυτίζει με το παρελθόν πολίτευμα: ήταν μια φορά ένας βασιλιάς, κι ήταν πλούσιος κι ευτυχισμένος, όμως κάτι του έλειπε...Θα μπορούσε να αρχίζει έτσι ο Οιδίποδας.
Ο Διόνυσος, μαντρωμένος στις ετήσιες γιορτές, ακριβώς μέσω της χαλιναγώγησής του στις αθηναικές τελετουργίες, είναι υπενθύμιση χάους και ελευθερίας και ασυνείδητη γνώση του παρόντος που είναι τελειωτικά ξεκομμένο από το παρελθόν. Ο άνθρωπος έχει το Λόγο, και η πράξη του, αποτελεί παράδειγμα της νέας του κατάστασης: ρυθμισμένη, ελεγχόμενη, στην υπηρεσία του νόμου, της τάξης και της διασκέδασης βεβαίως. Ο νόμος και η τάξη (Κράτος και Βία), συμβολικά δένουν τα δεσμά του Προμηθέα, και τον σιγουρεύουν πάνω στον Καύκασο να μην ξεφύγει. Η γνώση και η δύναμη που δίνει συνεχίοζονται διά της εκφοράς του λόγου. Η ομιλία καθορίζει τον δεσμευμένο κατά τα λοιπά Τιτάνα. Η ελευθερία του λόγου δεν του στερείται. Ο τιμωρημένος, ο υπόδικος, στη δημοκρατία/πολίτευμα του Δία, έχει περιθώριο απολογίας και υπεράσπισης. Υπενθύμισης. Οι πολίτες πρέπει να θυμούνται τα καλά που τους δίνει κάποιος, αλλιώς η πόλη κινδυνεύει. Η δημοκρατία έχει πολλά αγαθά αλλά και κινδύνους, προστατέψτε την.
Recommended reading:
Ο θάνατος του Πανός
Ορέστεια, Πέρσες, Ο Προμηθέας λυόμενος του Αντρέ Ζιντ.
3 σχόλια:
Αυτό πού χαρακτηρίζει τόν Έλληνα είναι τό πνεύμα. Θέλει τουλάχιστον νά πιστεύει ότι διαθέτει καί από αυτό, επιδεικνύοντάς το σέ κάθε ευκαιρία. Τό διαπιστώνει κανείς εύκολα διαβάζοντας πολλές από τίς απαντήσεις τών επισκεπτών στά διάφορα μπλόγκς. Σάν επισκέπτης δέν θά επιδιώξω νά μιμηθώ τόν τρόπο αυτόν, απεναντίας θά πώ τήν γνώμη τήν οποία εσχημάτισα διαβάζοντας μία σειρά από τά άρθρα πού δημοσιεύετε στήν σελίδα σας. Πρόκειται γιά κείμενα πολύ ενδιαφέροντα τά οποία προέρχονται από άτομο πού προτάσσει τήν λογική, όταν τοποθετείται σέ θέματα κοινωνικά, χωρίς νά επηρεάζεται από τό συναίσθημα, κάτι ομολογουμένως σπάνιο. Θά επιστρέψω στήν σελίδα σας γιά νά ολοκληρώσω τήν ανάγνωση. Καλή σας ημέρα.
Καλή σας ημέρα, και ευχαριστώ πολύ.
Δημοσίευση σχολίου