Πάνε χρόνια από τότε που γράφτηκε η κριτική που ακολουθεί. Τη βρήκα και την παραθέτω, με αφορμή μια συζήτηση που είχα με φίλο επισκέπτη που σχολίασε κάτι για τις προτάσεις μου περί της σωτηρίας των τζάνκι...(σπύρο@)
Όλοι περιμένουμε τις "Βραδιές Μπαλέτου" ή όποιο πρόγραμμα τέλοςπάντων της ΕΛΣ, γιατί ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα αγαπάμετους χορευτές μας και θέλουμε να τους βλέπουμε να μη χάνουν τακαλύτερα χρόνια τους στην απραξία των μαθημάτων και μόνο. Πώς να ερμηνεύσουν ρόλους και να αντιληφθούν τις διαφορές των στυλ όταν δεν ξεκολλάνε απ' την μπάρα, όταν βλέπουν και αισθάνονται τη σκηνή δύοφορές το χρόνο; Χαλάλι τους, λοιπόν, όσο ασήμαντες κι αν είναι οι χορογραφίες που παρουσιάζονται τις περισσότερες φορές στη Λυρική. Η "Βραδιά Μπαλέτου" αυτή τη φορά περιλάμβανε το "Καταραμένο Φίδι" σεχορογραφία Λόρκα Μασίν, ένα μικρό αφιέρωμα στον Μ. Χατζιδάκι με τέσσερα τραγούδια και το χορευτικό μέρος και πάλι επιμελημένο απ' τονΜασίν και μια επανάληψη, τον "Πετρούσκα" στην εκδοχή του Χ. Μανταφούνη.
Θα ξεκινήσω απ' τον "Πετρούσκα" που "άνοιξε" το πρόγραμμα. Ελπίζωνα είναι γνωστή στο αναγνωστικό κοινό η θρυλική σχέση του μεγάλουΝιζίνσκι με τον ιμπρεσάριο και εμπνευστή της δημιουργίας των "Ρωσικών Μπαλέτων" Σεργκέι Ντιάγκιλεφ. Ως επίσης και το γεγονός πως ο γάμοςτου χορευτή με την Ουγγαρέζα Ρομόλα ντε Πούλσκι έφερε την τελική ρήξη στις σχέσεις των δύο ανδρών και την απόλυση του Νιζίνσκι από τα"Ballets Russes". Από την άλλη, ο "Πετρούσκα", σε χορογραφία του Μ. Φοκίν, υπήρξε διάσημος ρόλος για τον Νιζίνσκι και αφορά τρεις μαγικές κούκλες, τον ευαίσθητο Πετρούσκα, την κοκέτα Μπαλαρίνα και τον άκαρδο Μαυριτανό, τις οποίες ο παμπόνηρος ταχυδακτυλουργός - ιδιοκτήτης τους μπορεί και κάνει να ζωντανεύουν. Η λαϊκή σλάβικη μεταφυσική αποδίδειδικαιοσύνη παρουσιάζοντας, στο τέλος της ιστορίας, τον νεκρό Πετρούσκα να αιωρείται στη στέγη του περίπτερου του "μάγου", ωσάν ηψυχή του να κέρδισε την αθανασία. Ετσι ο ήρωας μοιάζει λίγο στον Πινόκιο που γίνεται αληθινός άνθρωπος όταν καταλαβαίνει τις ευθύνεςτου, έχει υποφέρει και ωριμάσει.
Ο Χ. Μανταφούνης κρατάει την πρωτότυπη ιστορία με τις κούκλες χρησιμοποιώντας τη διάσταση του περιορισμού των κινήσεων ως συμβόλου της ανελευθερίας που διαφαίνεται όταν στη σκηνή εμφανίζεται οΝτιάγκιλεφ (ο αντίστοιχος "μάγος"). Καταφεύγει δε στην αντικατάστασημε τα πραγματικά πρόσωπα (Νιζίνσκι, Ρομόλα), κάθε φορά που εκείνοςφεύγει. Εκεί η Ρομόλα-Μπαλαρίνα προσπαθεί να δώσει ζωή και τηνελευθερία του στον Νιζίνσκι, ενώ ο Μαυριτανός - Ακόλουθος τουΝτιάγκιλεφ παραμονεύει, ειδοποιεί το αφεντικό του κ. λπ. Από τον όλο χειρισμό του θέματος (την ευτυχία που ο Νιζίνσκι νιώθει κοντά στηΡομόλα, τη δυσκαμψία που αποκτά κοντά στον Ντιάγκιλεφ, την επιβολήτου ιμπρεσάριου και της θέλησής του στον άβουλο και ευαίσθητο χορευτήκ.λπ.) προκύπτει ο κατά Μανταφούνη κεντρικός άξονας διαπραγμάτευσηςτης υπόθεσης Νιζίνσκι, για τον οποίο ο χορογράφος θα πρέπει να έχειβασιστεί στις σελίδες εκείνες του "Ημερολογίου" του χορευτή, στις οποίες εκείνος καταδικάζει τη σχέση του με τον Ντιάγκιλεφ και τονκατηγορεί για τον αυταρχισμό και την επιβολή επάνω του. Ομως ηεπιλεκτική χρήση μέρους μόνο ενός τόσο δύσκολα διαπερατού κειμένουμπορεί να καταλήξει σε συμπεράσματα που περισσότερο απηχούν απόψειςτου χορογράφου παρά του συγγραφέα.
Ετσι, στον "Πετρούσκα" του Χ. Μανταφούνη, αντί μιας προβληματικήςγύρω από την πολυμορφική έκφραση της σεξουαλικότητας του Νιζίνσκι,εισπράττουμε καταφατική απάντηση στο φλέγον θέμα που έχει απασχολήσειγενιές και γενιές: "Γιατρεύεται η ομοφυλοφιλία;" Ναι, απαντάει οχορογράφος, μια καλή γυναίκα, υπομονετική, ζεστή, τρυφερή, πρόθυμη,όλα τα διορθώνει. Που θα πει, αγαπητοί αναγνώστες, ότι με τηνκατάλληλη υποστήριξη ο ανανήψας παύει να γυρνάει στα τζουρά για ταδέοντα (ευχαριστώ τον Δ.Κ. για την ορολογία) και ευτυχεί στο σπίτιτου. (Ξαναπιάνουμε τον κ. Μανταφούνη να μας φέρνει ρηξικέλευθεςαπόψεις από την εποχή των "τοιούτων", μετά το πόνημα του καλοκαιριού "Το ημέρωμα της Στρίγκλας", κι από μια άποψη αυτό δείχνει συνέπειακαι εσωτερικό λόγο με συνέχεια. Αναμένουμε την επόμενη δουλειά του για τυχόν βελτιώσεις της θεωρίας). Αλλο στοιχείο της παράστασης όμως,που μας πήγε χρόνια πίσω, ήταν τα μέρη στα οποία οι κούκλες χόρευαν. Αν δεν κάνω λάθος, τα αρθρωτά μέλη τους και η ιδιότυπη κίνηση τουσώματος που προκύπτει από τη μίμηση αυτών είχαν άλλοτε αποτελέσει πόλο έλξης πολλών χορογράφων, όπως ο Καστρινός για παράδειγμα. Εξαιρετική η ευαισθησία του κ. Μανταφούνη να αποτίσει φόρο τιμής σ'αυτούς τους καλλιτέχνες μέσα απ' τη χορογραφία του, μ' έναν παρόμοιοχειρισμό της κίνησης και του ύφους. Οσο για το "Καταραμένο Φίδι" και το αφιέρωμα στον Χατζιδάκι, το μεν πρώτο ήταν ένα εύκολο αβανταδόρικο κομμάτι με αρκετή παντομίμα,το δε δεύτερο, χορογραφικά ανύπαρκτο με σκόρπιες κινήσεις πουακολουθούσαν τη μουσική.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου