Φθινόπωρο

Με πιάνει κάτι με τα πρώτα κρύα.
Εκτός μια φυσική προδιάθεση, φταίει και η κουλτούρα της λύπης, με τα ποιήματα τα σχολικά τύπου
πέφτουν τα φύλλα απ' τα δεντράκια,
ήρθαν τα πρώτα τα συννεφάκια κ.ο.κ.
Για πολύ καιρό έκανα διακοπές Σεπτέμβρη -αυτά που κοροιδεύει κανείς, τα λούζεται, διότι έλεγα παλιά, σιγά μην πάω διακοπές Σεπτέμβρη και στην Αιδηψό με τις θείτσες. Τελικά περισσότερες θείτσες έχει ο Ιούλιος και ο Αύγουστος. Εγώ προσωπικά τους σαγιοναράτους με φραπέ, χοντρή γυναίκα, πεθερικά και γκρινιάρικα πασίχοντρα παιδιά του λέω Τουρκοκύπριους -τό 'πε πριν χρόνια ένας φίλος, κι έμεινε. Και βεβαίςω αναφερόμαστε στους εποίκους του ψευδοκράτους...Αυτοί που βρωμίζουν τις παραλίες, που παριστάνουν τον ψαροντουφεκά στο μισό μέτρο μέσα στους λουόμενους (ναι, ναι, έγινε κι αυτό στην Πρέβελη), όλους εκείνους που παραγγέλνουν το μισό μαγαζί για να φάνε σαν κτήνη και να πετάξουν τα υπόλοιπα, όλους αυτούς στολίζει και εννοεί το όνομα.
Τελοσπάντων, έλεγα ότι πήγαινα Σεπτέμβρη και ωραιότερα ήταν στο Πήλιο στον Αη-Γιάννη. Χωρίς πολύ κόσμο, με τέλεια θέα απ' το δωμάτιο (και πολλά σκαλιά), λίγο αγχωμένους μαγαζάτορες λόγω μείωσης της πελατείας, αλλά δεν πειράζει, ο έμπορος πρέπει να περνάει και μια κρίση να στρώνει ο χαρακτήρας του και οι τιμές του μαγαζιού του.

Και πάντως, ο Σεπτέμβρης μαζί με κάτι ψιλοκολλήματα στη δουλειά μ' έκαναν και γύρισα ν' ακούσω Sylvia' s Mother από τους Doctor Hook and the Medicine Show. Και ακολούθησε Big Brother and the Holding Company. Μου 'φτιαξε το κέφι, αλλά σα να μη με χωράει η μουσική τελευταία. Ούτε τα παλιά, ούτε τα καινούργια. Κανάς πραγματικά τσαντισμένος δε φαίνεται και κανένας φωνάρα έστω μόνο περιτύλιγμα, πάλι δε φαίνεται. Βαριέμαι...Μου 'ρχεται να τα δώσω όλα τα σι-ντι και τα βινύλια και να ξαναρχίσω να δω τώρα τι μ' αρέσει.
Μήπως ξεκαθαρίζω λογαριασμούς με το παρελθόν που ' λεγε και το ζώδιό μου;
Ή μήπως δεν κάνω κέφι ούτε τις αναμνήσεις μου;...
(Κι όποιος πάει να πει την κλασική μαλακία ότι μεγάλωσα, να του γίνει η μούρη πλισέ και να μην τον σώζει όλο το μπότοξ που 'χει ο Φουστάνος σε στοκ.)
Τι είχε πει ο Καζατζάκης; Δε με διασκεδάζει τίποτα, σας βαρέθηκα όλους, κάντε κάτι να με ευχαριστήσετε, είμαι σνομπ;
Άντε να βρέξει να τελειώνουμε, να μου περάσει η αναποδιά.

Η Ισλαμική μαντήλα

Καταρχήν γεια και χαρά! Έλειψα λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων, η Καλλιστώ χρειαζόταν και απαιτούσε πλήρη και συνεχή απασχόληση. Περάσαμε ωραία όμως και ξανασκέφτηκα και τις μπλογκουποχρεώσεις μου. Επανέρχομαι λοιπόν!!!

Πριν λίγες μέρες, ανακάλυψα ότι σφήκες έκαναν φωλιά στο μπαλκόνι μου. Δεν τις είχα δει και έβγαινα ωραιότατα να καπνίσω ενώ από πίσω μου γινόταν επιεικώς της τρελλής. Όταν κοίταξα ψηλά είδα το τέλειο αρχιτεκτόνημα, σιχαμερό βεβαίως και επικίνδυνο, κι έτρεξα να κρυφτώ. Αφού περάσαμε δυό μέρες αλληλοκοιταζόμενοι, αποφάσισα να αποδείξω ότι ο άνθρωπος έχει αφήσει πίσω -σαφώς- στην εξέλιξη τα έντομα, και βγήκα να αντιμετωπίσω τον εχθρό. Από το δρόμο θα πρέπει να γέλασαν μέχρι τελικής πτώσεως οι περαστικοί να βλέπουν καθημερινά επί τετραήμερο μια μουρλή ντυμένη με μπούρκα, γυαλιά, γάντια, μπότες και ένα καλάθι για παιχνίδια, από τρυπητό ύφασμα δώρο φίλης από το ΙΚΕΑ, να πολεμάει με ένα σπρέι και μια σκούπα εναντίον κάποιου αόρατου αντιπάλου.

Το θέμα είναι, και πώς δένει η σφήκα με τη μπούρκα, ότι για να αποφύγω κινδύνους, τύλιξα το κεφάλι μου, α λά ισλαμικά, έβαλα και γυαλιά (πριν καπελωθώ με την καλαθούνα), κοιτάχτηκα στον καθρέφτη (διότι τελοσπάντων απαιτείται μια κάποια κοκεταρία και στον πόλεμο της σφήκας), και αυθόρμητα λέω πού' ντος ο σείχης μωρέ να με βγάλει βόλτα; Ίδια αυτές οι τουρίστριες απ' τα ενωμένα αραβικά κακομοιράτα ήμουνα. Τύφλα να 'χει η γυναίκα του Αμπντουλάχ Γκιούλ. Ή του συγκούμπαρου, η Εμινέ. Έμεινα ξερή απ' το θέαμα. Και ξόρκισα το κακό, μακριά απ' τη χώρα μας κι ας είναι και στην υφαλοκρηπίδα.

Υπάρχουν γυναίκες που πολεμάνε μπαμπουλωμένες στο όνομα εθνικής ταυτότητας; Υπάρχουν γυναίκες που δεν ντρέπονται να φοράνε το σύμβολο της καταπίεσης; Υπάρχουν γυναίκες που τη βρίσκουν σέξυ, μυστηριώδη, ωραία και την αγοράζουν σε σχέδια και χρώματα από σχεδιαστές;

Παρεκτός κι αν είναι όπως στον Ιζνογκούντ του Γκοσινύ, όπου η μαντήλα σκεπάζει τη μύτη μόνο στη Βαγδάτη, και όλα τα άλλα είναι σε κοινή θέα. Ακόμα θυμάμαι τις δύο πιτσιρίκες που μπήκαν στο Σττάρμπακς στην Πατριάρχου Ιωακείμ στο Κολωνάκι, με ρούχα της πιο τρέχουσας μόδας και μαντήλες στο κεφάλι, μη στάξει η ουρά του γαιδάρου και φανεί το όπλο του σεξ, το μαλλί της γυναικός.

Και δεν το κόβουν το ρημάδι κοντό για αντίλογο; Ή καλύτερα δεν κόβουν ότι είναι να κοπεί από τη μέση και κάτω των συντρόφων τους;

ΤΟ ΘΕΙΟΝ ΒΡΕΦΟΣ

"Έσφιξε" ο προεκλογικός πυρετός, άρχισαν οι πρώτες "αποκαλύψεις", βρώμισε ο τόπος απόπατο και λυματολάσπη,

και αρχίσαμε να υποψιαζόμαστε ότι ο Γιωργάκης κάποια βρωμοδουλειά έκανε,

προκειμένου να σωθεί -πάση θυσία.

Και είχαμε δίκιο...

Ο Γιωργάκης κάλεσε τον Λαλιώτη (Houston we have a problem) να τον σώσει με τις γνωστές μαγγανείες του, συγγνώμη τις αποκαλύψεις για τη βρωμιά της πολιτικής σκηνής, ώστε να κάνει ο Γιώργος-Ζορρό τη διαφορά.

Η θεία-Όλγα ξέρει τι χρειάζεται για να καθαρίσουν οι λεκέδες της δεξιάς διακυβέρνησης, και να 'σου τα ομόλογα, η υπουργάρα απ' το Κιλκίς (προφητικός ο τίτλος της βιντεοταινίας της Νατάσσας Γερασιμίδου), ο (Β)Ρωμύλος Κεδίκογλου και άλλα ωραία και γραφικά...

Ο παλιός είναι αλλιώς, ή η γοητεία του κλασικού εμπνέει πάντα: μένει να δούμε αν οι μαθητεύσαντες κοντά στον μαιτρ Ανδρέα (Παπανδρέου) θα αναπροσαρμόσουν το κλασικό στη σημερινή εποχή επιτυχώς...

ΜΑΛ(Θ)ΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Ο Βύρων (Πολύδωρας) είναι η περίπτωση του υπουργού που εκφράζει καλύτερα την εσωτερική σύγκρουση της κυβέρνησης.

Είναι ο άνθρωπος, που παρά τις παλιές και γερές του "περγαμηνές" στα μετερίζια της παραδοσιακής δεξιάς (sic), και ενώ κανοναρχεί το κρίσιμο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, φέρεται ως υπουργός πολιτισμού και μνημείων.

Κάπως έτσι είναι και η κυβέρνηση Καραμανλή: η σοσιαλιστική 20ετία και ο αριστερός λόγος δημιούργησαν τεράστια συμπλέγματα στους νεότερους εκπροσώπους της συντηρητικής παράταξης, ιδίως όσον αφορά στη "βία και νοθεία" των δεκαετιών που προγήθηκαν.

Οι νεότεροι, όπως ο Κώστας Καραμανλής, έχοντας και το βάρος όσων συμφιλιωτικών τάσεων δημιούργησε ο θείος του στην πολιτική σκηνή, σέρνουν μεν τους γέροντες παλαιοκομματικούς μαζί τους, προσπαθούν όμως και να φανούν ανανεωτές και πολιτισμένοι.

Έτσι, όλες οι κινήσεις αποκτούν ένα ύφος δισταγμού, λες και προσπαθούν κάθε φορά να βρουν, όχι τη σωστή και πρέπουσα πολιτική, αλλά τον σικ και καθωσπρέπει τρόπο αντίδρασης, κάτι σαν να ψάχνει νεαρή ντεμπυτάντ να βρει τι θα βάλει στις πρώτες της εξόδους...

Κι εντωμεταξύ, το κυβερνόν κόμμα, μόνο "συντηρητική παράταξη" δεν θα μπορούσε να ονομαστεί: δεν συντηρεί τίποτε πλέον από όσα σηματοδοτούσαν την παλιά της μορφή (δε μικλάμε για τη βία και νοθεία φυσικά), και ο όρος συντηρητικός, μπορεί να σημαίνει μόνο -στην περίπτωση της Ν.Δ.- μαλθακότητα, κακό γούστο στη μουσική, τον πολιτισμό και το ντύσιμο, νεόπλουτο λάιφστάιλ, και έτερον ουδέν...

ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΑ

Τώρα που όλοι οι νεόπλουτοι βλάχοι, απόφοιτοι Ι.Ε.Κ. (το κόμπλεξ της μόρφωσης στη χειρότερη μορφή του), γίνονται σταρ -τοπικού και περιορισμένου βεληνεκούς- προέκυψε νέα μόδα που εξυπηρετεί το greek dream και κρατάει χαμηλό τον προυπολογισμό των πρωινομεσημεριανάδικων: οι παρουσιαστές βγάζουν τα λεφτά τους μαγειρεύοντας από τα σπίτια τους, (που πρόσφατα αγόρασαν, σε ανερχόμενες γειτονιές με τους καρπούς των κόπων τους.)

Βεβαίως τα καλόπαιδα όταν λένε "σταρ", θα πρέπει να εννοούν το σχετικά "αναγνωρίσιμοι".

Αναγνωρισιμότητα ευθέως ανάλογη με το ποσοστό τηλεθέασης του καναλιού τους και του κραξίματος των οψωνίων που συνωστίζονται να γελοιοποιηθούν στα γκροτέσκα θεάματα της Πάνια, του Μάλλη, της Τρυφίδου και άλλων πολλών...

Αποκορύφωμα του νεοπλουτισμού ενός αναγνωρίσιμου, ήταν πρόσφατα, το μαγείρεμα, τάχα μου γκουρμέ, που τελείωσε με γλυκό, στην κορυφή του οποίου προστέθηκε ετοιματζίδικη σαντιγύ. Όπως οι περιηγήσεις σε "σπίτια επωνύμων" πνιγμένα στην πλαστικαδούρα, στο υποτιθέμενο μίνιμαλ (15 γλαστράκια από το ίδιο φυτό σε ένα τραπέζι δε λέγεται μίνιμαλ, λέγεται στιγμιότυπο από στολισμό αίθουσας στα 120 ενωμένα εργοστάσια), και στο "ανάμικτο στυλ" σε κακούς συνδυασμούς, αχώνευτους ακόμη και από τον ντεκορατέρ, το ίδιο νεόπλουτο και ξιπασμένο όπως οι ιδιοκτήτες.

Κι επειδή πολύ γκουρμέ έχει πέσει, εγώ προτείνω ένα νέο ριάλιτυ, με ατάλαντους μάγειρους, επηρμένους και με αυτοπεποίθηση, που να δημιουργούν αηδέστατες συνταγές που μόνο ο σκύλος τους θα τις τρώει (και οι ίδιοι), πραγματικά εκκεντρικούς της κουζίνας, χωρίς καμμία συναίσθηση της άγνοιάς τους.

Αν ο βασιλιάς είναι γυμνός, ας μείνει έτσι...Αν το καλό γούστο δεν υπάρχει, ας ο σπρώξουμε στα άκρα...If you got to go down, go down in style...

Ο ΜΑΚΗΣ, Ο ΣΑΒΒΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΠΑΙΔΙΑ...

Πίκρα έσταζε ο Σάββας Τσιτουρίδης, εγγύηση προσπάθησε να δείξει ότι θα αποτελέσει ο Βασίλης Μαγγίνας, για το μέλλον. Ένα μέλλον έντιμο (sic) και χωρίς σκάνδαλα...

Πιο ενδιαφέρουσα η έκφραση στο πρόσωπο του Μάκη (Γιακουμάτου) που βαριόταν, κι ενώ τα βλέφαρα γλαρά κοιτούσαν σεμνά την κάμερα, δεν μπορούσε να κρύψει την ονειροπόληση: έφευγε λέει ο Σάββας, κι αναλάμβανε ο ίδιος υπουργός! Ω ρε μάνα μου! Τι δηλώσεις θα 'χε να κάνει! Ούτε για όπλα και δικαίωση της αυτοάμυνας κόντρα στους εισβολείς Αλβανούς, Πακιστανούς, Ιρακινούς και άλλους, αλλά πράματα σεμνά και ταπεινά, σημαδιακά και υπερήφανα περί της πάλης των τάξεων, και θα άφηνε να διαφανεί ο μακρόπνοος σχεδιασμός του για να σώσει το έθνος, για να παρέμβει αποτελεσματικά στα εργασιακά...

Αχ! τον κάνει κανείς Υπουργάρα για μια μέρα, και θα ' ναι αρκετό για να τον ερωτευθεί σύμπασα η επικράτεια. Να δείξει κι αυτός τι αξίζει, πιστό μαντρόσκυλο κομματικό τόσα χρόνια.

Εκεί στο φιλί του αποχαιρετισμού ξύπνησε ο Μάκης και χαμογέλασε. Σαν ύαινα στο Σάββα, αλλά και στον Βασίλη. Στον πρώτο από τη χαρά για το κατασπάραγμα (τελειωμένη ιστορία, δεν τον αφορά). Στο δεύτερο, με προσμονή και χαρά γιατί κάτι του λέει ότι είναι παλιές καραβάνες και οι δύο και θα συνεννοηθούν...

Η ΠΙΣΤΕΥΑΜΕΝΗ ΚΑΙ ΧΗΡΕΥΑΜΕΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Ο δαιμόνιος ρεπόρτερ Κώστας Χαρδαβέλλας δε σταματάει πουθενά. Ξετρυπώνει λαγούς (με πετραχήλια) και πάντοτε στόχος του είναι η πληροφόρηση του κοινού. Γι' αυτό και συνδυάζει τα ασυνδύαστα στην εκπομπή του: συζήτηση για τα πραγματικά αποτελέσματα της σταύρωσης με ιατροδικαστές, παπάδες, καρδιολόγους, αλλά και πιστευάμενους και χηρευάμενους, όπως η Δήμητρα Λιάνη-Παπανδρέου.

Η πιστευάμενη και χηρευάμενη χήρα του Αείμνηστου, μέγα παράδειγμα πίστης που μετακινεί βουνά και ελευθερώνει φραγμένες βαλβίδες της καρδιάς υπερηλίκων, μας έδειξε τι θα πει θαύμα, αφού εμφανίστηκε με δεκαπέντε τόνους μέικ-άπ κάτω από το προσωπικό της ρεκόρ, τριάντα πόντους ντεκολτέ πιο πάνω από το σημείο που το συνηθίζει, και επιπλέον, συγχέοντας Πάσχα και Πεντηκοστή, άρχισε να μιλάει μια ψωροκαθαρεύουσα, ερμηνεύοντας τα βασικά σημεία της πίστης της. (Σύντομα, βεβαίως, θυμήθηκε ότι είναι πρώην σύζυγος μεγάλου δημοκράτη πολιτικού και το 'ριξε στη δημοτική).

Η καημένη η χήρα, έπεσε στην παγίδα του ονείρου της για πολιτική καριέρα, (κάτι άπιαστο που δεν έρχεται, σαν την καριέρα στο εξωτερικό του Σάκη και της Ντεσπίνα), και δεν κατάλαβε ότι δεν έπρεπε να πάει σε κανάλι που το μεσημέρι κράζει για τα χρέη και τη βίλλα, τις μεζονέτες, τον Βλαχούτσικο και την υποθήκη που ενέγραψε απά στις τρεις μεζονετίτσες της χηρευάμενης και πιστευάμενης Δήμητρας, και το βράδυ καλεί την κραγμένη για να την εκθέσει ακόμη περισσότερο ως μετανοούσα Μαγδαληνή διαρκείας.

ΑΜΑΡΤΙΑ ΟΜΟΛΟΓ-ΗΜΕΝΗ, ΟΥΚ ΕΣΤΙΝ...

Όποιος δεν έχει δει Γιακουμάτο, αυτόν τον πρόθυμο πανελίστα, σε μεταμεσονύκτια έξοδό του στην πλατεία Κολωνακίου, δεν έχει δει τίποτα. Με το γνωστό χονδροειδές παρουσιαστικό, λαικότατος, και σαν μόλις να 'χε ρουφήξει τον αφρό της φραπεδιάς, με μπόλικο τζελ και "αρρενωπό" άρωμα...Ο άνθρωπος παντός καιρού, σώζει καταστάσεις σε πολιτικές εκπομπές και ξελασπώνει την κυβέρνηση. Πείθει κανέναν;

Μπορεί, όταν απέναντί του έχει τη Μαρία Δαμανάκη, γερασμένη πάλαι-ποτέ "σουμπρέτα" της διαδήλωσης, πιο αναρριχητική κι απ' τον κισσό, πιο κολλιτσίδα κι απ' το Μπίστη...

Πώς ξεκίνησαν τα παιχνιδάκια με τα χρήματα των ταμείων τα ξέρουμε. Να μας απάλλασσαν τουλάχιστον από την επίδειξη τιμιότητας, θα τους χρωστούσαμε χάρη -τρόπον τινά. Αν και το τηλεοπτικό σόου Γιακουμάτου-Δαμανάκη είναι πιο ενδιαφέρον από το σόου του μοναχικού καβαλλάρη Μάκη στο μικρό κανάλι Άλτερ, μερικές συχνότητες πιο κάτω.

Αλήθεια, στις εκπομπές του τελευταίου, ουδείς επώνυμος εμφανιζόταν, επί σειρά ετών, και τα πάνελ του ήταν σαν τα μεσημεριανάδικα και χειρότερα: σαν εκπομπή του trash Μυλωνά των αρχών του '90. Άντε το πολύ να τον συντρόφευε ο εκδότης του "Κάκτου"-όλοι οι αρχαίοι συγγραφείς σε τιμή ευκαιρίας. Τι έγινε, από ποιά μεγάλη "αποκάλυψη" και μετά σταμάτησαν όλοι να φοβούνται μη λερωθούν έτσι και κάτσουν, και σε καρέκλα μόνο, που άγγιξε ο Μάκης; Η χαρά του ανθρώπου για την αποδοχή της οποίας τυγχάνει, δεν κρύβεται!

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ-ο λεγεωνάριος της Τιμής

• Τη Δευτέρα 26/3, θα απονεμηθεί στον Μίκη Θεοδωράκη κάποιο από τα μεγάλα εύσημα της Λεγεώνας της Τιμής στη Γαλλική πρεσβεία. Ο Μίκης είναι γνωστός στη Γαλλία, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη η απόφαση, ούτε είναι και η πρώτη φορά που θα παραλάβει κάποια βράβευση. Κάποιοι θα έλεγαν ότι είναι μεμψίμοιρο να γκρινιάζει κανείς για μια τέτοια τιμή.
• Όμως οι Mikis et Melina (ο τονισμός στη λήγουσα), για παράδειγμα, τα σύγχρονα εθνικά μνημεία, εμένα με ενοχλούν. Με κάνουν και νιώθω σαν να σταμάτησε ο χρόνος την εποχή των γυρισμάτων του Ζορμπά, και των συναυλιών του Θεοδωράκη στα γήπεδα, τη χύμα εποχή της μεταπολίτευσης. Ουδείς ξένος γνωρίζει το παραμικρό για την τέχνη στην Ελλάδα, κουτσή-στραβή, πέρα από τα "παιδιά του πειραιά" και το συρτάκι, αυτό τον υβριδικό χορό του Άντονυ Κουίν, και την τουριστική λεβεντιά που διαφημίζει. Γιατί αυτά εξακολουθούμε να πουλάμε, και ακόμη χειρότερα να κατασκευάζουμε.
• Πίσω από τις βραβεύσεις -με όποιο τρόπο παίρνει κανείς σειρά για την παραλαβή ευσήμων και παρασήμων- όλοι οι "ξένοι στην Ελλάδα" γνωρίζουν (και οικτίρουν) το χάλι του πολιτισμού, κάνουν παιχνίδι -φυσικά- με όποιον κάθε κυβέρνηση αποφασίζει να διορίσει για να κάνει πολιτιστική πολιτική (λέμε τώρα), δηλαδή με ανθρώπους ως επί το πλείστον ακατάλληλους και διεφθαρμένους.
• Η Ελλάδα μέσω των διαφόρων θεσμών, οργανισμών, φεστιβάλ κλπ., καταναλώνει όσα πολιτιστικά έχει προς πώληση κάθε Ευρωπαική χώρα μέσω των ντήλερ ινστιτούτων της, και εκεί σταματάει η ανησυχία των πολιτικών προισταμένων του πολιτισμού για το μέλλον της χώρας αυτής. Α ναι! Γίνονται και παρασημοφορήσεις από καιρού εις καιρόν, οπότε όλοι πείθονται ότι όντως σ' αυτή την τεμπέλικη, απομακρυσμένη πλευρά της ανατολικής Μεσογείου, παράγουν πολιτισμό! (Ωραίο ανέκδοτο...)

Η ΜΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τις διάφορες "παράγκες", αλλά κανείς δε μιλάει για τις "παράγκες" του πολιτισμού. Μόνο διάφοροι τσανακογλύφτες, σφουγγοκωλάριοι, γράφουν μέσα στη συγκλονιστική τους άγνοια και την παντελή έλλειψη αξιοπρέπειας, ότι δήθεν "πνέει νέος άνεμος", επειδή δυό-τρεις ξεχασμένοι ήρθαν να πεθάνουν στον τόπο τους, καλλιτεχνικά και δημιουργικά.
Ο πολιτισμός δεν περνάει καμμία φάση ανανέωσης στην παρούσα φάση, πρόκειται απλά για ένα "νεκροταφείο ελεφάντων", γεμάτο από τελειωμένες ή κοντά στο τελείωμα καριέρες.

Ακούγονται πνιχτά και φοβισμένα φωνές διαμαρτυρίας που δεν τολμούν -δυστυχώς- να ενωθούν και να αποτελέσουν μια κραυγή για αξιοκρατία, για αποτελεσματικότητα, για ορθολογική διαχείριση των πόρων, για ανανέωση. Για να κάνει ο καθένας πιο σωστά τη δουλειά του -έστω! Ο φόβος για τον επιούσιο, ο απειλητικός συνασπισμός της κακιασμένης μετριότητας, προκαλούν δέος και καταλήγουν όλες οι διαμαρτυρίες σε "πηγαδάκια", με ανταλλαγή απόψεων που αρχίζουν να προτείνουν μια όψη του κόσμου επικίνδυνα μοιρολατρική και γεμάτη απογοήτευση.

Μπορεί να αναζητήσει κανείς εμηνείες του φαινομένου, για τη δύναμη πρωτόγονων μηχανισμών όπως εκείνου της μαφίας του πολιτισμού, και πολλά ακόμη. Όμως προς το παρόν προέχει η δράση και όχι το καθησιό και η ανάλυση. Και επίσης, χρειάζεται θάρρος και αποφασιστικότητα. Δεν μπορεί να επαφίεται κανείς στις πρωτοβουλίες των άλλων, ούτε να καλύπτει την ατολμία πίσω από τη μοιρολατρία. Η υστεροφημία και το ήθος, η ενίσχυση των θεσμών και η πάταξη της διαφθοράς χρειάζονται κότσια και θέληση.