Αγαπημένοι μου αναγνώστες, σήμερα θα σας παρουσιάσω ένα αριστούργημά μου, δημοσιευμένο στην Αυγή στις 7/9/1997, δηλαδή 12 χρόνια πριν. Δεν άλλαξαν πολλά, αλλά μερικούς τους κατάπιε η ιστορία. Είναι μέρος από την ανταπόκρισή μου από το φεστιβάλ χορού καλαμάτας, (δημοσιευμένη με αργοπορία), και είναι κριτική μιας παράστασης ενός πολύ αγαπητού στη διεύθυνση του φεστιβάλ καλλιτέχνη. Δώστε βάση στην πενιά:
Πετρούκιος, Κατερίνα και...Φίφης.
Καλαμάτας συνέχεια, και ο λόγος για την παράσταση με τίτλο "Με συγχωρείτε κύριε Σαίξπηρ", από την ομάδα Σύγχρονου χορού του Χάρη Μανταφούνη. Δεν ξέρω γιατί ζητάει συγγνώμη από τον Σαίξπηρ ο χορογράφος, τη στιγμή πυο μένει πιστός στον τύπο και το νόημα του κειμένου "Η στρίγγλα που έγινε αρνάκι". Και μάλιστα τόνισε νοηματικά το έργο με τις επιδέξιες παρεμβάσεις του, μεταφέροντάς μας το μήνυμα που θα αναπτύξω αμέσως τώρα!
Είναι γνωστό πως η υστερία είναι γένους θηλυκού. Είναι επίσης επιστημονικά τεκμηριωμένο πως η γυναίκα για να στρώσει χρειάζεται το σωστό άντρα και ζοριλίκι σε μεγάλες δόσεις. Αλλέως πω η γυναίκα παραμένει δέσμια της πονηρής και κακοβούλου φύσεώς της, και ουδείς λογικός πρέπει να σχετίζεται και να κάνει δεσμό (...) με αυτή την κατηγορία των άρρωστων. Απειλές, ταπεινώσεις, εξευτελισμοί, νηστεία, κρύο και λοιπές συμπεριφορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν επικουρικά γιατί χαλυβδώνουν την ανυπότακτη με στοιχεία υπακοής, ομοψυχίας και της διδάσκουν μια και καλή ότι η βασιλεία του παρασκήνιου ( α λα Βαλιδέ σουλτάνα), το κρυφό μίσος και η μεταλλαγμένη του μεταφορά μέσω των παιδιών από γενιά σε γενιά είναι ο καλύτερος δρόμος. Θεραπεύει την υστερία, μετατρέποντάς τηςν σε μια συμπτωματολογία ταιριαστή στον γυναικωνίτη.
Σαίξπηρ στο πιο μπρούτο και το πιο κακόγουστο είδαμε στο θέατρο του κάστρου της πόλης. Τραγικό είναι ότι σε μια παράσταση που σε άλλη περίπτωση θα αποτελούσε βήμα προς την καλλιτεχνική αυτοκτονία του χορογράφου οι κάτοικοι αντέδρασαν, οφείλω να το πω, θετικά. Δεν ξέρω αν εθισμένη στην παρακολούθηση βιντεοταινιών η ελληνική επαρχία αποχαυνώνεται όλο και περισσότερο, ήταν όμως δυσάρεστη έκπληξη η ευχαρίστηση στις χονδροειδείς σκηνές ταπείνωσης και εξευτελισμού της δύσμοιρης "Κατερίνας". Σ' αυτή τη χώρα που παρουσιάζονται τέτοια θεάματα μόλις στην πρωτεύουσά της γίνεται λόγος για προστασία απέναντι στην σεξουαλική παρενόχληση (απέναντι σε διευθυντές, καθηγητές, συναδέλφους κλπ.), ενώ ακόμη ο προσδιορισμός των ρόλων θύματος και θύτη σε πολίτες και "αρμόδιες αρχές" καταδεικνύει τη σύγχιση, την άγνοια και την ιδεολογική γραφικότητα των γνήσιων εκπροσώπων της Μεσογείου.
Δεν ήταν όμως μόνο οι γυναίκες στο στόχαστρο του χορογράφου. Ξέρετε βέβαια την ατραξιόν των ελληνικών ταινιών παλιότερων δεκαετιών, αλλά και το συχνό εύρημα (ελάχιστα παραλλαγμένο) σύγχρονων παραγωγών: καλέ, ναι! εννοώ το...τρίτο φύλο! Απεχθής και επάρατος κοινωνική κατηγορία, η οποία, όπως το λέει και η επιστήμη (από Δόκτωρα Μένγκελε και πάνω είναι οι αυθεντίες που έχουν αποφανθεί), θα έπρεπε να είναι κάπου μακριά, σε νησιά, αποικίες ή στρατόπεδα (διότι ως γνωστόν η εργασία φτιάχνει το χαρακτήρα του ανθρώπου). Υπήρχε λοιπόν στο έργο και ένας μόδιστρος υπεύθυνος για τα φορέματα της Κατερίνας, αντικείμενο χλευασμού από τον πετρούκιο.
Η στιγμή πυο ο τελευταίος του βγάζει την περούκα πάνω στη σύγχιση και τον εκνευρισμό που έχει προκαλέσει η διαδικασία επιλογής ενός φορέματος από την κατερίνα, είναι από τις πιο ενοχλητικές και προσβλητικές: με την αισθητική του "Φίφη" (αντίστοιχος χρονικός και λεξιλογικός προσδιορισμός, ο "τοιούτος"), ο μόδιστρος παρουσιάζεται εξαρχής ως ένα περιθωριακό, εκχυδα"ισμένο ον, η "πτώση" του οποίου προδιαγράφεταο ανησυχητικά από νωρίς. Χωρίς δε να μας έχει πέισει για την ανάγκη της περούκας στην ανασύνθεση της εποχής ο χορογράφος, η αποκαθήλωσή της ήταν όμοια με τη θλιβερή αποκάλυψη ενός ταπεινωμένου πλάσματος μπροστά στο σκηνικό πλήθος των χορευτών και του κοινού, κάτι σνα δημόσια εκτέλεση. (Μου θύμισε το γιο της γριάς πουτάνας σε μια από τις ιστορίες του "Ντιάλιθ' ιμ Χρηστάκη" του Σ. Δημητρίου, εκδ. Ύψιλον).
Δεν ξέρω τι έσπρωξε τον κ. μανταφούνη σ' αυτή την ολέθρια παραγωγή. Δεν ξέρω γιατί βάλθηκε να "σκοτώσει" το κοινό του με υπερβολική δόση ματσίσμο και κακού γούστου. Η αλήθεια είναι ότι το ίδιο το έργο, μπορεί να υποθάλψει και να κάνει τέτοιες τάσεις να θεριέψουν. Γι' αυτό υποθέτει κανείς ότι όταν ένας δημιουργός πιάσει στα χέρια του ένα τέτοιο έργο ή θα είναι σίγουρος πως θα κρατήσει αυστηρά τις ισορροπίες στην αναπαραγωγή του πρωτίτυπου ή θα έχει μια προβληματική να παρουσιάσει, σαρκαστική, ανατρεπτική, χιουμοριστική, δραματική, οτισήποτε τελοσπάντων στην περίπτωση μιας νέας εκδοχής. Αλλιώς, δεν πειράζει ας μην "ξαναγράψει" τον Σαίξπηρ με ή χωρίς συγγνώμη...
(ακολουθούν ευγενικά σχόλια για τους χορευτές).
*Το αφιερώνω στους σπουδαστές του φετινού Γ' έτους που αποφοιτούν οσονούπω, και στη συζήτηση που είχαμε σήμερα.
**Ακούγεται με το lose yourself του Eminem δυνατά.
Πετρούκιος, Κατερίνα και...Φίφης.
Καλαμάτας συνέχεια, και ο λόγος για την παράσταση με τίτλο "Με συγχωρείτε κύριε Σαίξπηρ", από την ομάδα Σύγχρονου χορού του Χάρη Μανταφούνη. Δεν ξέρω γιατί ζητάει συγγνώμη από τον Σαίξπηρ ο χορογράφος, τη στιγμή πυο μένει πιστός στον τύπο και το νόημα του κειμένου "Η στρίγγλα που έγινε αρνάκι". Και μάλιστα τόνισε νοηματικά το έργο με τις επιδέξιες παρεμβάσεις του, μεταφέροντάς μας το μήνυμα που θα αναπτύξω αμέσως τώρα!
Είναι γνωστό πως η υστερία είναι γένους θηλυκού. Είναι επίσης επιστημονικά τεκμηριωμένο πως η γυναίκα για να στρώσει χρειάζεται το σωστό άντρα και ζοριλίκι σε μεγάλες δόσεις. Αλλέως πω η γυναίκα παραμένει δέσμια της πονηρής και κακοβούλου φύσεώς της, και ουδείς λογικός πρέπει να σχετίζεται και να κάνει δεσμό (...) με αυτή την κατηγορία των άρρωστων. Απειλές, ταπεινώσεις, εξευτελισμοί, νηστεία, κρύο και λοιπές συμπεριφορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν επικουρικά γιατί χαλυβδώνουν την ανυπότακτη με στοιχεία υπακοής, ομοψυχίας και της διδάσκουν μια και καλή ότι η βασιλεία του παρασκήνιου ( α λα Βαλιδέ σουλτάνα), το κρυφό μίσος και η μεταλλαγμένη του μεταφορά μέσω των παιδιών από γενιά σε γενιά είναι ο καλύτερος δρόμος. Θεραπεύει την υστερία, μετατρέποντάς τηςν σε μια συμπτωματολογία ταιριαστή στον γυναικωνίτη.
Σαίξπηρ στο πιο μπρούτο και το πιο κακόγουστο είδαμε στο θέατρο του κάστρου της πόλης. Τραγικό είναι ότι σε μια παράσταση που σε άλλη περίπτωση θα αποτελούσε βήμα προς την καλλιτεχνική αυτοκτονία του χορογράφου οι κάτοικοι αντέδρασαν, οφείλω να το πω, θετικά. Δεν ξέρω αν εθισμένη στην παρακολούθηση βιντεοταινιών η ελληνική επαρχία αποχαυνώνεται όλο και περισσότερο, ήταν όμως δυσάρεστη έκπληξη η ευχαρίστηση στις χονδροειδείς σκηνές ταπείνωσης και εξευτελισμού της δύσμοιρης "Κατερίνας". Σ' αυτή τη χώρα που παρουσιάζονται τέτοια θεάματα μόλις στην πρωτεύουσά της γίνεται λόγος για προστασία απέναντι στην σεξουαλική παρενόχληση (απέναντι σε διευθυντές, καθηγητές, συναδέλφους κλπ.), ενώ ακόμη ο προσδιορισμός των ρόλων θύματος και θύτη σε πολίτες και "αρμόδιες αρχές" καταδεικνύει τη σύγχιση, την άγνοια και την ιδεολογική γραφικότητα των γνήσιων εκπροσώπων της Μεσογείου.
Δεν ήταν όμως μόνο οι γυναίκες στο στόχαστρο του χορογράφου. Ξέρετε βέβαια την ατραξιόν των ελληνικών ταινιών παλιότερων δεκαετιών, αλλά και το συχνό εύρημα (ελάχιστα παραλλαγμένο) σύγχρονων παραγωγών: καλέ, ναι! εννοώ το...τρίτο φύλο! Απεχθής και επάρατος κοινωνική κατηγορία, η οποία, όπως το λέει και η επιστήμη (από Δόκτωρα Μένγκελε και πάνω είναι οι αυθεντίες που έχουν αποφανθεί), θα έπρεπε να είναι κάπου μακριά, σε νησιά, αποικίες ή στρατόπεδα (διότι ως γνωστόν η εργασία φτιάχνει το χαρακτήρα του ανθρώπου). Υπήρχε λοιπόν στο έργο και ένας μόδιστρος υπεύθυνος για τα φορέματα της Κατερίνας, αντικείμενο χλευασμού από τον πετρούκιο.
Η στιγμή πυο ο τελευταίος του βγάζει την περούκα πάνω στη σύγχιση και τον εκνευρισμό που έχει προκαλέσει η διαδικασία επιλογής ενός φορέματος από την κατερίνα, είναι από τις πιο ενοχλητικές και προσβλητικές: με την αισθητική του "Φίφη" (αντίστοιχος χρονικός και λεξιλογικός προσδιορισμός, ο "τοιούτος"), ο μόδιστρος παρουσιάζεται εξαρχής ως ένα περιθωριακό, εκχυδα"ισμένο ον, η "πτώση" του οποίου προδιαγράφεταο ανησυχητικά από νωρίς. Χωρίς δε να μας έχει πέισει για την ανάγκη της περούκας στην ανασύνθεση της εποχής ο χορογράφος, η αποκαθήλωσή της ήταν όμοια με τη θλιβερή αποκάλυψη ενός ταπεινωμένου πλάσματος μπροστά στο σκηνικό πλήθος των χορευτών και του κοινού, κάτι σνα δημόσια εκτέλεση. (Μου θύμισε το γιο της γριάς πουτάνας σε μια από τις ιστορίες του "Ντιάλιθ' ιμ Χρηστάκη" του Σ. Δημητρίου, εκδ. Ύψιλον).
Δεν ξέρω τι έσπρωξε τον κ. μανταφούνη σ' αυτή την ολέθρια παραγωγή. Δεν ξέρω γιατί βάλθηκε να "σκοτώσει" το κοινό του με υπερβολική δόση ματσίσμο και κακού γούστου. Η αλήθεια είναι ότι το ίδιο το έργο, μπορεί να υποθάλψει και να κάνει τέτοιες τάσεις να θεριέψουν. Γι' αυτό υποθέτει κανείς ότι όταν ένας δημιουργός πιάσει στα χέρια του ένα τέτοιο έργο ή θα είναι σίγουρος πως θα κρατήσει αυστηρά τις ισορροπίες στην αναπαραγωγή του πρωτίτυπου ή θα έχει μια προβληματική να παρουσιάσει, σαρκαστική, ανατρεπτική, χιουμοριστική, δραματική, οτισήποτε τελοσπάντων στην περίπτωση μιας νέας εκδοχής. Αλλιώς, δεν πειράζει ας μην "ξαναγράψει" τον Σαίξπηρ με ή χωρίς συγγνώμη...
(ακολουθούν ευγενικά σχόλια για τους χορευτές).
*Το αφιερώνω στους σπουδαστές του φετινού Γ' έτους που αποφοιτούν οσονούπω, και στη συζήτηση που είχαμε σήμερα.
**Ακούγεται με το lose yourself του Eminem δυνατά.
2 σχόλια:
Ενα εχω να δηλώσω.
Τι κρίμα που δεν κάνεις ΚΑΙ κινηματογραφική κριτική.
Θα είχες σώσει πολύ κόσμο.
Και το εννοώ χωρίς ίχνος χιούμορ.
με τιμάει η άποψή σας αγαπητή αισθηματική ηλικία@, και πολύ μάλιστα.
Δημοσίευση σχολίου