Μέρος Δ'
Η σχέση με Κεντρική Ευρώπη - Αμερική
Είναι μέσα στους στόχους οι μεγάλες αγορές της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικής; «Στους χώρους αυτούς υπάρχει ήδη δραστηριότητα μέσα από πανεπιστήμια, ιδιωτικούς φορείς, μέσα από την Εκκλησία. Εκεί θα μπούμε σε ένα δεύτερο στάδιο» λέει ο κ. Μπαμπινιώτης. «Θα αφήσουμε αρχικά να γίνονται διάφορες επ' ευκαιρία εκδηλώσεις, επετειακές και άλλες, όχι με τον συστηματικό χαρακτήρα των εστιών πολιτισμού με έμφαση στη γλώσσα και τα περί αυτήν». Αλλωστε το υπουργείο Παιδείας «έχει προγράμματα ανταλλαγών και υποτροφιών με την Κεντρική Ευρώπη» λέει ο κ. Μαύρος. Για άλλη μία φορά ο ιδιωτικός τομέας στρέφεται με μεγαλύτερο θάρρος σε πιο δύσκολες και απαιτητικές αγορές. Το Ιδρυμα Νιάρχου που εστιάζει στην εκπαίδευση κατ' αρχήν εννοεί με τον όρο αυτόν ότι «οι ρίζες της εκπαίδευσης, ειδικά στον δυτικό πολιτισμό, ξεκίνησαν από την Ελλάδα και απλώνονται ακόμη και σήμερα. Ετσι π.χ. έχουμε ιδρύσει στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ στην Αμερική μια έδρα ελληνικών σπουδών, όπου εκεί μας ενδιαφέρει να γίνεται η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Τα μαθήματα αυτά είναι μέρος των προαιρετικών μαθημάτων που μπορούν να πάρουν οι φοιτητές, τα οποία όμως μετρούν προς βαθμολογία, ενώ επίσης μας ενδιαφέρει πολύ και η διοργάνωση ορισμένων συνεδρίων, και ομιλιών στο Γέιλ που αφορούν θέματα που επηρεάζουν και απασχολούν την Ελλάδα σήμερα, όπως π.χ. το πρόβλημα μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας, αλλά και θέματα αναστήλωσης μνημείων και θέματα πολιτισμού και εκπαίδευσης». Σοβαρή δραστηριότητα όμως αναπτύσσει και το Ίδρυμα Α. Ωνάση στο εξωτερικό, από τα Βαλκάνια ως τις ΗΠΑ, επιχορηγώντας εκπαιδευτικά ιδρύματα με έμφαση στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και γραμματείας. Διαλέξεις και σημαντικές εκθέσεις συμπληρώνουν το «ψηφιδωτό» της πολυσχιδούς δραστηριότητας του Ιδρύματος, ενώ το θυγατρικό κοινωφελές Ίδρυμα Α. Ωνάσης, στη Νέα Υόρκη, «εγκαινιάστηκε το 2000, με μια μεγάλη έκθεση ζωγραφικής και γλυπτικής Ελλήνων καλλιτεχνών του 20ού αιώνα.»
Η ΝΕΑ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ Ο –ΠΙΘΑΝΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ- ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, ΔΡΑΣΗ, ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ:
Πώς θα προσελκύσει ο ελληνικός πολιτισμός το ενδιαφέρον των «ξένων» σε μια εποχή που η φιλελληνική ματιά εξέλιπε; Ποιοι είναι οι στόχοι; Πόσο έχει συνειδητοποιήσει η Ελλάδα τον ρόλο που μπορεί να παίξει αλλά και το κατεπείγον της δράσης στον νέο πολιτιστικό _ και όχι μόνο _ χάρτη της ΝΑ Ευρώπης; Τι έχει να πουλήσει η Ελλάδα στο εξωτερικό εκτός από αναμνήσεις;
Καταρχήν χρειάζεται μια πιο ανανεωμένη εικόνα: «Μέσω της εκπαίδευσης και διαφόρων εκθέσεων που πραγματοποιούμε στο εξωτερικό προσπαθούμε να προωθούμε τον ελληνικό πολιτισμό αλλά και να συνδέουμε τους ανθρώπους με τη σημερινή εικόνα της Ελλάδας. Γιατί στο εξωτερικό υπάρχει μια αντίληψη ότι η Ελλάδα είναι μόνο ένδοξο παρελθόν» μας πληροφορεί το Ίδρυμα Νιάρχου. «Επιπλέον γίνεται προσπάθεια να κερδίσουμε κυρίως τη νέα γενιά στο εξωτερικό, διότι οι νέοι είναι οι μελλοντικοί ηγέτες σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Θέλουμε να πούμε ότι η Ελλάδα είχε έναν καταπληκτικό πολιτισμό που υπάρχει ακόμη και συνεχώς βελτιώνεται και υπάρχουν πολλοί αξιόλογοι νέοι καλλιτέχνες και ερευνητές στην Ελλάδα. Αυτό θέλουμε να προβάλουμε προς τα έξω. Στα θέματα όμως του know-how η πρόοδος είναι μεγαλύτερη στο εξωτερικό και θέλουμε να τα φέρουμε στην Ελλάδα ώστε να συμπληρώνονται και να διορθώνονται τα πράγματα όπου χρειάζεται». Αλλο σημαντικό εφόδιο στην «εκστρατεία» προβολής του ελληνικού πολιτισμού είναι η «άρση των ιδεολογικών αγκυλώσεων», κατά τον κ. Ζαχόπουλο, μαζί με «τον διάλογο και τη συνεργασία, ιδίως στις περιοχές όπου η Ελλάδα έχει διεισδυτικότητα και αποδοχή» όπως η Βαλκανική και η Ασία. Και συμπληρώνει: «θα έλεγα ότι όλα αυτά συνδέονται και με άρση ιδεολογικών αγκυλώσεων και στον τομέα της παιδείας, με δύο τρόπους: την ίδρυση του διεθνούς πανεπιστημίου στη Θεσσαλονίκη, και ταυτόχρονα με τη δυνατότητα ίδρυσης μη-κρατικών πανεπιστημίων. Αυτά θα έπρεπε να τα έχουμε κάνει από δεκαετιών αν ρεύματα του παρελθόντος δεν μας κρατούσαν δέσμιους. Υπάρχει ακόμη περιθώριο, αρκεί οι μειοψηφίες να μην επιβάλλουν το δίκαιό τους της βίας και αυθαιρεσίας, απέναντι στη βούληση και τις συντριπτικές ανάγκες της κοινωνίας.»
«Η Ελλάδα διαθέτει τέσσερα βασικά στοιχεία: ναυτιλία, απόδημο Ελληνισμό, το Ολυμπιακό ιδεώδες και τον πολιτισμό της», απαντά ο κ. Δημήτριος Τζανάκης, Πολιτιστικός Σύμβουλος της αρμόδιας Ε1 Διεύθυνσης Μορφωτικών και Πολιτιστικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών. «Η επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό, ενισχύει την εικόνα της Ελλάδας και τις θέσεις της ευρύτερα. Σαφώς το Υπουργείο Εξωτερικών με τις δραστηριότητες των πρεσβειών παίζει ένα ρόλο, ακόμη και στην επιστροφή αρχαιοτήτων», λέει ο κ. Ζαχόπουλος, ενώ κατά τον κ. Μπαμπινιώτη: «Είναι γνωστό ότι αναπτύσσεται στις μέρες μας και από καιρό, και με πρωτοβουλία μεγάλων χωρών, η λεγόμενη πολιτιστική διπλωματία. Δηλαδή θεωρείται μέσα στο έργο των διπλωματικών υπηρεσιών, των πρεσβειών και του Υπουργείου Εξωτερικών, να υπάρχει και μια δραστηριότητα καθαρά σε πολιτιστικό επίπεδο.» (Το Εθνικό Ίδρυμα Πολιτισμού υπαγόταν στο Υπουργείο Εξωτερικών μέχρι το 2002.) Πολιτική και πολιτισμός συμπορεύονται στις περιπτώσεις όλων των μεγάλων μορφωτικών ινστιτούτων των ξένων χωρών στο πλαίσιο της δημόσιας διπλωματίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Αγγλία, όπου η δημόσια διπλωματία συμπορεύεται ή και υποδεικνύει σε μερικές περιπτώσεις τα πεδία δράσης της πολιτιστικής πολιτικής, αφήνοντας φυσικά το αναγκαίο πεδίο ελευθερίας στους οργανισμούς που έχουν αποδείξει την χρησιμότητά τους στη δημιουργία και εμπέδωση θετικού κλίματος υπέρ της χώρας τους, όπως το Βρετανικό Συμβούλιο.
«Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει παντελώς μοντέλο γιατί έχουν αλλάξει τα δεδομένα», λέει ο κ. Τζανάκης. «Πρέπει να επενδύσει στον Διαπολιτισμικό διάλογο, και το 2008 είναι με πρωτοβουλία της Ε.Ε. «Έτος Διαπολιτισμικού Διαλόγου», και να αξιοποιήσει το πλούσιο πολιτιστικό της απόθεμα αν θέλει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε διεθνές επίπεδο. Προτεραιότητα πρέπει να είναι η ΝΑ Ευρώπη, οι χώρες της λεκάνης της Μεσογείου, οι παρα-Ευξείνιες χώρες και τα μέρη όπου διαβιεί ομογενειακό στοιχείο, καθώς και οι νέες μεγάλες αγορές όπως η Κίνα, η Ινδία και φυσικά η Ιαπωνία.» Η Κίνα όμως βρίσκεται στο επίκεντρο των κινήσεων και του Ιδρύματος Νιάρχου εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου το 2008 αλλά και του ΟΠΕΠ καθώς, όπως λέει ο κ. Μαύρος: «Συζητήσαμε με το Τμήμα Ελληνικών Σπουδών στο Πεκίνο και τη Σανγκάη για να βρούμε τρόπο να δώσουμε υποτροφίες σε κάποιους σπουδαστές που θα ήθελαν να περάσουν το καλοκαίρι στην Ελλάδα. Στη λογική της αμοιβαιότητας υπάρχει η σκέψη να δημιουργηθεί το αντίστοιχο τμήμα στην Κέρκυρα • συζητείται μάλιστα τώρα με το υπουργείο Παιδείας. Επιπλέον να υπάρξει και πρόγραμμα για Ελληνες που θα πάνε στην Κίνα». Για το ΕΙΠ και τον κ. Μπαμπινιώτη, «πρώτος χώρος ενδιαφέροντος είναι οι βαλκανικές χώρες, δεύτερος χώρος _ χωρίς να σημαίνει και χρονική σειρά _ οι πρώην ανατολικές χώρες, τρίτος χώρος η Ασία, δηλαδή Κίνα, Ιαπωνία, Ινδία και Κορέα.» Με τη σειρά του το ΥΠΠΟ διαπιστώνει, «πολλά κενά στην προβολή της Ελλάδας μέχρι σήμερα» και ο κ. Ζαχόπουλος δηλώνει ότι στην πολιτική του υπουργείου «έντονο είναι το ενδιαφέρον για την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής».
Συγκλίνουν αλλά δεν συμπίπτουν απόλυτα οι απόψεις των εκπροσώπων των φορέων άσκησης της πολιτιστικής πολιτικής για τις γεωγραφικές και χρονικές –ενδεχομένως- προτεραιότητες. Αυτό μπορεί να σημαίνει ευκαιρία δημιουργικού διαλόγου και κατάρτισης κοινής στρατηγικής ή ρήξη, με συνέπεια σπασμωδικές κινήσεις και αλληλοεπικαλύψεις, και με θύμα την απώλεια ευκαιριών στην προβολή του ελληνικού πολιτισμού, ιδίως τη στιγμή που διακυβεύονται πολύ σημαντικά θέματα όπως η ανάληψη δραστηριότητας στη ΝΑ Ευρώπη, για παράδειγμα, το οποίο: «είναι πολύ σημαντικό. Επιπλέον, έχει συνειδητοποιηθεί πλέον από τις πολιτικές δυνάμεις, τον κόσμο της Παιδείας, των διανοουμένων και το κοινωνικό περιβάλλον ότι η Ελλάδα μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στα Βαλκάνια» σύμφωνα με τον κ. Μπαμπινιώτη. «Δεν πρέπει όμως να μείνει στην απλή συνειδητοποίηση. Πρέπει να περάσει σε έργα γιατί πράγματι _ και οι ξένοι το βλέπουν αυτό _ η Ελλάδα στη ΝΑ Ευρώπη μπορεί να είναι ένα σημείο αναφοράς για οτιδήποτε γίνεται στην Ευρώπη. Ιδίως στον χώρο του πολιτισμού όλοι αναγνωρίζουν ένα προβάδισμα πολιτιστικό της Ελλάδας, οπότε δεν θεωρούν υποτιμητικό γι' αυτούς να αποδεχθούν αυτή την πραγματικότητα.» Και συνεχίζει: «Εδώ θα ήθελα να θυμηθώ τον Ρήγα, που στη Χάρτα του οραματίζεται ενωμένα τα Βαλκάνια, με έναν πρωταρχικό ρόλο της Ελλάδας και ως γλώσσας και ως σημείου αναφοράς. Αυτή η προφητική ενόραση του Ρήγα σήμερα, ύστερα από τόσα χρόνια, έρχεται να γίνει μια πολιτική και πολιτιστική πραγματικότητα. Τα πράγματα λοιπόν είναι απλά: η Ελλάδα μπορεί να παίξει έναν ρόλο σημαντικό στα πολιτιστικά στα Βαλκάνια, αλλά για να τον παίξει πρέπει να έχει παρουσία στα Βαλκάνια. Και ως σήμερα δεν την έχει».
(ΣΥΝΕΧΊΖΕΤΑΙ)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου