Μέρος πρώτο μιας έρευνας που έκανα πέρυσι, και δεν δημοσιεύθηκε για διάφορους λόγους, πάνω στο θέμα του τίτλου. Θα τη δείτε σε συνέχειες. Τότε ακόμη γραμματέας του ΥΠΠΟ ήταν ο Χ. Ζαχόπουλος. Επίσης, ελάχιστα άλλαξαν, στο διάτσημα που πέρασε, και είπαμε πάει πάνω από χρόνος, από τότε που ξεκίνησε η έρευνα, μέχρι να ολοκληρωθεί και να γραφτεί.)
Οταν αναφέρεται κανείς στον ελληνικό πολιτισμό πρέπει καταρχήν να διαχωρίζει αν αναφέρεται στο «ένδοξο ελληνικό» του παρελθόντος ή στον «ανύπαρκτο, νέο μετα-Βαλκάνιο και μπουζουκοφιλή». Και οι δύο, ο δεύτερος με μεγαλύτερη άνεση, είναι η αλήθεια, προκαλούν στους γηγενείς σειρά αντιδράσεων, από ανασήκωμα φρυδιών, στραβομουτσούνιασμα, αδιαφορία ή ειρωνεία, ως συνολικό σνομπάρισμα _ κάτι σαν τις αντιδράσεις των εφήβων στην πρωινή προσευχή.
Και οι δύο έχουν συνδεθεί με κοινωνικές ομάδες και κρατικές πρακτικές _ δεν συζητείται η λέξη «πολιτική» γιατί προϋποθέτει όραμα και στρατηγική _, την «αρετή των Ελλήνων» και σχολική σφαλιάρα να κατέβει σαν μουρουνόλαδο η «Κύρου Ανάβασις». Κάπου μεταξύ εθνικής υπερηφάνειας, ξενοφοβίας, βεβαιότητας περί της αθανασίας της πατρίδος (διότι ως γνωστόν «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει»), εκδραμάτισης για τα δεινά που υπέστη η μικρή και ηρωική χώρα, άκρατου συναισθηματισμού, έλλειψης γούστου και νεοπλουτισμού, ο πολιτισμός επενδύθηκε την ξύλινη γλώσσα του σνομπισμού ή την αδιαφορία και τον χουλιγκανισμό των νεοσουξέ.
Ο πολιτισμός λοιπόν της μικρής -πλην ηρωικής- χώρας παραμένει «άγνωστο πεδίο» τον 21ο αιώνα. Το πολιτισμικό κομφούζιο φαίνεται σε όλο του το μεγαλείο σε περιπτώσεις όπου ένα τρόπαιο σε έναν μουσικό διαγωνισμό που δεν σημαίνει τίποτε και για κανέναν _και προορίζεται για τους νέους ευρωπαίους εταίρους των Βαλκανίων και του πρώην «κομμουνιστικού μπλοκ» στα πρώτα τους βήματα στην ενωμένη Ευρώπη _ σημαίνει συναγερμό στα μίντια και στην καρδιά των Ελλήνων.
Που θα πει –μεταξύ άλλων- ότι όσο η βολική φιλελληνική _ και για πολλούς ενοχλητική _ ματιά εκλείπει και μένει το σκληρό πλαίσιο του ανταγωνισμού της αγοράς, τόσο γίνεται δυσκολότερο να βρεθεί τρόπος ισότιμης και ενεργούς συμμετοχής στα διαδραματιζόμενα «στο εξωτερικό». Επομένως η Ελλάδα θα χρειαστεί να περάσει την επώδυνη μεταβατική φάση που περιλαμβάνει το κοίταγμα στον καθρέφτη για να δει τα όριά της, να δει τις ομοιότητες _ και τις διαφορές βεβαίως, αλλά αυτές είναι ευκολότερος στόχος _ από τις άλλες επαρχίες της Μεσογείου με τους χαμένους πολιτισμούς.
Θα πρέπει επίσης να διαβάσει χωρίς ενοχές τις εκδοχές των περιηγητών στη «μετα-αποικιακή» ημιάγρια κοινωνία του 19ου αιώνα και να αποδεχθεί το γεγονός ότι σε αυτή τη χώρα υπάρχουν ακόμη κλειστά ήθη, κομπασμός, αυταρχισμός και άκαμπτη πατριαρχία, μεγάλα δάνεια στην τέχνη και επαναλαμβανόμενη προβολή στοιχείων του πολιτισμού της στο εξωτερικό, η οποία σχετίζεται με το πιο «πιασάρικο» στοιχείο της, τη λευκότητα των αποχρωματισμένων μνημείων της _ τον ισχυρότερο μύθο μετά το «λευκό και το γαλάζιο των νησιών». Τα κατάλοιπα της ρομαντικής, φιλελληνικής ματιάς με την ανοχή και τη συγκατάβαση που κληροδότησαν στη Δύση, καθώς και τα «έτοιμα προς εκμετάλλευση» μνημεία απάλυναν τις συνειδήσεις πολλών υπουργών Πολιτισμού. Ευτυχώς που υπήρχαν έτοιμα τα ερείπια της ένδοξης αρχαιότητας, stars του πολιτιστικού μάρκετινγκ που δεν ξέπεσαν ποτέ _ παρά την αλόγιστη και τυχαία χρήση, χωρίς στρατηγική, πρόγραμμα, συνέχεια και όραμα.
(συνεχίζεται)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου