Τετάρτη, 15 Μαρτίου 2017

Λόγος περί εκδίκησης ή ο Κόμης Μοντεκρίστο

Πολύς λόγος γίνεται από αρχαιοτάτων χρόνων για την εκδίκηση. Και για το αντίθετό της, τη συγχώρεση. Πουλάνε εκατομμύρια αντίτυπα τα βιβλία που μιλάνε για τη "δύναμη της συγχώρεσης", και το καινούργιο δόγμα λέει ότι η επιμονή με την εκδίκηση "σε κρατάει πίσω", "κολλάς στο παρελθόν", ενώ σκοπός σου σ' αυτή τη ζωή είναι να πας μπροστά σε κάτι καινούργιο, νέο, διαφορετικό, πεφωτισμένος από τη σφαλιάρα που έφαγες, μεγαλόθυμος και έξτρα παραγωγικός. 
Βεβαίως όσο πουλάει η συγχώρεση, άλλο τόσο πουλάει και η καλοσχεδιασμένη εκδίκηση. Ο Οδυσσέας είναι ο πρώτος vigilante που έμεινε στην Ιστορία, και ο σχεδιασμός του ήταν τόσο άψογος, η λογική του τόσο ψυχρή, η αφοσίωση στο στόχο του τόσο απόλυτη, ώστε τον μιμήθηκε ο Clint Eastwood σε όλα τα σπαγγέτι-γουέστερν. Ο κόμης Μοντεκρίστο δεν πήρε τα όπλα, αλλά έκανε τους διώκτες του ήρωες τραγωδιών. Των τραγωδιών της ζωής του καθενός, που τις έγραψε, σκηνοθέτησε και ανέβασε επιτυχώς ο μυστηριώδης Κόμης. 
[Δεν είμαστε υπέρ της βίας εδώ αλλά απλά εξασκούμε τη σκέψη μας.]
Ας πούμε ότι δύο άνθρωποι είχαν επαγγελματικές διαφορές. Κι ότι ο ένας εθίγη από τη συμπεριφορά του άλλου άνευ λόγου και αιτίας. Κι ας πούμε ότι μετά από χρόνια οι άνθρωποι αυτοί συναντιούνται ξανά, τυχαία, στο δρόμο. Κι ο ένας, έχοντας βγάλει πολλά χρήματα, βρίσκεται παρ' όλα αυτά σε κάμψη λόγω κακής -αλλά όχι μοιραίας για τη ζωή- υγείας, έτσι ώστε να υποβαστάζεται διακριτικά, ενώ ο άλλος, με λιγότερα εξαιτίας της συμπεριφοράς του πρώτου, έχει πολλά να ελπίζει και πολλά φτιάξει -πλην όμως υπέφερε και πολλά που δεν υπήρχε λόγος να υπομείνει. Ας πούμε λοιπόν ότι σταματάει και διακριτικά περιεργάζεται τον αδύναμο άνθρωπο, κάτι που κανονικά δεν θα έκανε. Νιώθει ευχαρίστηση; 
Ας υποθέσουμε ότι ο άνθρωπος αυτός -που παλιότερα εθίγη- είναι κάποιου ηθικού αναστήματος. Τον ενοχλεί λοιπόν η αγοραία εκδήλωση συναισθημάτων που δεν αρμόζουν στις αρχές του, όμως γρήγορα συνειδητοποιεί ότι πρέπει να πάρει θέση μέσα του, διότι ο άνδρας με τη βοήθεια τρίτων που τον συνοδεύουν, θα απομακρυνθεί, και θέλει να δει την εικόνα καλά. Δεν χαίρεται για την ασθένεια. Γιατί; Διότι μπορεί να αγγίξει τους πάντες και προκαλεί απλοϊκές σκέψεις  μαγικοθρησκευτικού χαρακτήρα, διάχυτες από φόβο αλλά και εύκολη συγκίνηση, κατάλληλη για το Μεσαίωνα, όπου ο Θάνατος και τα πάθη της ζωής εμπέδωναν την ισότητα επί γης και απέδιδαν δικαιοσύνη. Αφού ξεκαθαρίσει τα δεισιδαίμονα συναισθήματα, θα πρέπει να χαρεί για την Πτώση κατά τον τρόπο που ο Dante Alighieri τοποθετεί όλους εκείνους που τον έβλαψαν στην σπειροειδή κόλασή του. Άρα για να διατηρήσει κανείς κάποια ηθική υπόσταση και να χαρεί για όποια εκδίκηση έρχεται σε αντίπαλό του, θα πρέπει να αφεθεί στη θεία Δίκη και το τυχαίο. Φυσικά υπάρχουν και αι Ειδοί του Μαρτίου, η συνωμοσία που -χωρίς σπαθιά και βία- μπορεί εξίσου να καταστρέψει. 
Η εικόνα του ασθενούς αντιπάλου δεν έφυγε από το μυαλό του ανθρώπου μας στο παράδειγμά μας. Απεναντίας, δε σταμάτησε να σκέπτεται πόσο δίκιο είχε ο Λάο Τσε όταν έλεγε "περίμενε και θα δεις το ποτάμι να ξεβράζει τα πτώματα των αντιπάλων σου."









 

Δεν υπάρχουν σχόλια: